Terapia poznawczo-behawioralna opiera się na psychologii poznawczej oraz teoriach uczenia. Jest jedną z najskuteczniejszych form psychoterapii. W Krakowie indywidualna terapia poznawczo-behawioralna prowadzona jest w gabinecie Terapia dla Ciebie: https://www.terapiadlaciebie.pl/terapia/terapia-poznawczo-behawioralna/.
Terapia poznawczo-behawioralna – co to jest?
Terapia poznawczo-behawioralna (ang. CBT – cognitive behavioral therapy) wywodzi się z dwóch podejść: behawioralnego i poznawczego. Pierwsze z nich, czyli psychologia behawioralna, w szczególności skupia się na roli procesów uczenia w kształtowaniu nieprzystosowawczych zachowań jednostki. Jej głównym założeniem jest próba „oduczenia” pacjenta niekorzystnych zachowań [1].
Drugie podejście wywodzi się z psychologii poznawczej, inaczej kognitywnej. Skupia się na świecie wewnętrznym człowieka i jego procesach myślowych. Według niej każdy ma indywidualny system przetwarzania informacji, który wpływa na emocje i zachowania. Terapia poznawcza prowadzi do zmiany negatywnych schematów myślenia, poprzez ich podważanie i zastępowanie bardziej funkcjonalnymi. Taki proces nazwano restrukturyzacją poznawczą [2].
Na przestrzeni lat pojawiają się różne odmiany terapii kognitywno-behawioralnej. Niektórzy terapeuci skłaniają się w stronę behawioryzmu, inni jako podstawę uznają konceptualizację poznawczą. Do najpopularniejszych odmian należą: terapia oparta na uważności (Segal, Williams i Teasdale), terapia akceptacji i zaangażowania (Hayes), teoria dialektyczno- behawioralna (Linehan) oraz terapia schematów (Young) [3].
Dla kogo taki rodzaj terapii?
Terapia poznawczo-behawioralna jest skuteczna w leczeniu:
- depresji
- zaburzeń panicznych i lękowych (w tym: nerwica lękowa, fobie)
- bulimii.
Niektórzy wiążą także nadzieje z wykorzystaniem jej w leczeniu:
- zaburzeń zachowania u dzieci
- uzależnień od substancji psychoaktywnych
- wybranych rodzajów zaburzeń osobowości.
Cechy terapii poznawczo-behawioralnej
- Dynamicznie tworzona konceptualizacja problemu – zidentyfikowania problemu przez terapeutę na podstawie dostarczonych przez pacjenta informacji w trakcie wizyt.
- Ustalanie celu terapii oraz sposobów ich realizacji – poprzez skoncentrowanie na problemie, terapeuta omawia cel dalszego postępowania z pacjentem.
- Skupianie się na teraźniejszości – terapia nastawiona na „tu i teraz”. Próba rozwiązania obecnych problemów pacjenta. Przeszłość wykorzystywana jest w celu znalezienia ewentualnych przyczyn mających wpływ na aktualne przekonania.
- Psychoedukacja – wprowadzenie pacjenta w szczegóły jego zaburzenia. Terapeuta pokazuje pacjentowi jego błędne schematy myślowe oraz stara się nauczyć go technik radzenia sobie z tym.
- Relacja terapeutyczna – budowana na empatii oraz zaufaniu. Ważne, aby pacjent współpracował z terapeutą.
- Ograniczona w czasie – ilość sesji jest indywidualna, jednak z powodu charakteru samej terapii skupiającej się wokół teraźniejszości jest to raczej krótki okres czasu.
- Różne techniki terapeutyczne – CBT składa się z grupy różnych technik, najpopularniejszą z nich opisano poniżej [4].
Dialog sokratejski – technika terapeutyczna
Jedną z podstawowych technik psychoterapii poznawczo-behawioralnej jest metoda dialogu sokratejskiego, nazywanego inaczej dialogiem ukierunkowanym. Odwołuje się do dialogów prowadzonych przez starożytnego filozofa, który stosując technikę umiejętnego zadawania pytań przekonywał odbiorców do podejmowania własnych refleksji. W taki sam sposób terapeuta próbuje ukierunkować pacjenta na poddanie analizie swoich własnych przekonań. Prowadzi to do wyłapania przez niego nieprawidłowości ich funkcjonowania oraz negatywnego wpływu jaki mogą mieć na emocje i zachowania. Dzięki temu pacjent może sam zauważyć pojawiające się dysfunkcyjne myśli i próbować je wyeliminować lub zastąpić[5].
Etapy psychoterapii poznawczo-behawioralnej
Ramowy proces postępowania w terapii kognitywno-behawioralnej można podzielić na trzy etapu. Pierwszy z nich nazywany jest rozpoznaniem. Na ten etap zazwyczaj przypada kilka pierwszych spotkać. Polegają one na diagnozie klinicznej oraz ocenie psychicznej klienta, oraz rozpoznaniu jego problemu. Przed przystąpieniem do kolejnego etapu określany jest zazwyczaj cel, do którego osiągnięcia ma doprowadzić terapia. Drugim etapem jest realizacja. Określony zostaje czas realizacji celów oraz techniki terapeutyczne, które zostaną wykorzystane. Następnie zaczyna się proces psychoterapii oraz ocena skuteczności wybranych technik. Etap trzeci, czyli sprawdzenie skupia się na efektach pracy. Ważna, aby zadbać o zapobieganie nawrotom problemu i zweryfikować takie prawdopodobieństwo. Po dokonaniu oceny skuteczności całej terapii można ją zakończyć [5].
Bibliografia:
[1] Butter, J.N., Hooley, J.M., Mineka, S. (2015). Psychologia Zaburzeń. Sopot. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
[2] Popiel, A., Pragłowska, E. (2009). Psychoterapia poznawczo-behawioralna – praktyka oparta na badaniach empirycznych. Psychiatria w Praktyce Klinicznej, 2 (3), 146-155.
[3] Ciepiałkowska, L., Sęk, H. (2016). Psychologia kliniczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.
[4] Koładziejek, M. (2008). Depresja u dzieci i młodzieży: podstawy teoretyczne, psychoterapia poznawczo-behawioralna. Psychoterapia, 2 (145), 15-33.
[5] Popiel, A., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Paradygmat.
0 odpowiedzi do „Podejście poznawczo-behawioralne w terapii – czym się charakteryzuje?”